umów się na wizytę

tel. 602 268 032

Co to jest afazja?

   Afazja- jest to zaburzenie mowy, które polega na niemożności rozumienia mowy, albo na niemożności wyrażania słowami myśli, pomimo prawidłowego aparatu wykonawczego. 
Czytanie i pisanie są czynnościami związanymi z mową ; zaburzenia tych czynności często towarzyszą afazji. 
Rodzaje afazji - rozróżniamy dwa zasadnicze rodzaje afazji:
-afazję ruchową (motoryczną) - polega na naruszeniu mowy ekspresyjnej:
-afazję czuciową (sensoryczną) - polega na zaburzeniu mowy recepcyjnej (rozumienie mowy).


Choć obecnie uważa się, że mowa zależy od czynności całej kory mózgowej i że wobec tego nie można mówić o ściśle umiejscowionych "ośrodkach" mowy, to jednak są podstawy do wyróżnienia u praworęcznych na powierzchni wypukłej lewej półkuli mózgu dość dobrze ograniczonego obszaru, którego uszkodzenia są przyczyną afazji.
Obszar ten zwany "obszarem afazji" (ma kształt czworoboku) obejmuje części przylegające do bruzdy bocznej; od przodu ogranicza go drugi i trzeci zakręt czołowy, 
od tyłu - zakręt nadbrzeżny i kątowy . 


Uszkodzenia "obszaru afazji" umiejscowione w przednich częściach powodują zaburzenia mowy typu afazji ruchowej (ekspresyjnej), w tylnych częściach - typu afazji czuciowej (recepcyjnej). Także innym okolicom kory przypisujemy szczególne znaczenie w tworzeniu się mowy, to są: okolice kory mózgowej przylegające do pól projekcyjnych i okolice znajdujące się między nimi (pola asocjacyjne).
Obraz kliniczny afazji, zależy od wielu czynników. Inny jest obraz zaburzeń mowy u dzieci i u ludzi młodych, a inny u starszych. U ludzi młodych z dużą "plastycznością" mózgu istnieje możliwość znacznego i szybkiego wyrównania tych zaburzeń . Inaczej sprawa wygląda u starszych: rozlane zmiany naczyniowe w układzie nerwowym upośledzają czynności mózgu jako całości, a zaburzenia mowy są bardziej nasilone i znacznie trudniej ustępują. Inaczej kształtują się zaburzenia mowy, gdy proces chorobowy rozwija się ostro i przebiega z rozległym zniszczeniem tkanki mózgowej, a inaczej wtedy, gdy mamy do czynienia tylko z powoli narastającą sprawą uciskową (np. z oponiakiem wywołującym nie zniszczenie, lecz tylko ucisk tkanki mózgowej ).

Zaburzenia mowy mogą wykazywać znaczne wahania zależne od okoliczności. Ogólne wyczerpanie, podniecenie i wzruszenie nasilają zaburzenia mowy. Obraz afazji zależy również od poziomu wykształcenia. Mowa powstaje wskutek ścisłego powiązania czynnościowego odcinków korowych różnych analizatorów, uszkodzenie jednego z nich wpływa w mniejszym lub większym stopniu na to zaburzenie i dlatego prawie nigdy nie widuje się "czystych" postaci afazji . 

Stosunkowo najczęściej spotykamy afazję "czysto ruchową" , jednakże dokładne badanie chorych z tą postacią zaburzeń mowy prawie zawsze wykazuje u nich również zaburzenia o charakterze czuciowym. 
Opis poszczególnych rodzajów afazji z uwzględnieniem powyższych zastrzeżeń: 


Afazja ruchowa 
Zasadniczym zaburzeniem jest upośledzenie albo zniesienie zdolności wyrażania myśli słowami. Chorzy mogą bez trudności jeść, krzyczeć, gwizdać, nie potrafią jednak zużytkować obwodowych narządów mowy do tworzenia słów. 
Chorzy z afazją ruchową mówią mało i powoli. W ciężkich postaciach mowa ogranicza się do jednego lub kilku słów, które chory powtarza, różnie je tylko modulując (monofazja). W postaciach lżejszych pozostaje chorym większy zasób słów, ale składanie słów i zdań odbywa się z wysiłkiem.
Występują:
-parafazje głoskowe (zamiany głosek, opuszczanie i przestawianie głosek),
-parafazje słowne (wtrącanie błędnych słów );
-niewłaściwa forma gramatyczna (agramatyzmy);
-uproszczenia w budowie zdań przez np. opuszczanie przyimków i niezmienianie końcówek rzeczowników (styl depeszowy albo styl telegraficzny);
-trudności z powtarzaniem cudzych słów i zdań;
-upośledzona zdolność wyliczania we właściwej kolejności np. dni tygodni, miesięcy, liczb.
Z zachowania się chorego podczas badania można wnioskować, że rozumienie mowy jest zachowane. Chorzy zdają sobie sprawę z popełnianych błędów, są zakłopotani i usiłują je poprawić. 
Afazji ruchowej często towarzyszy słabiej lub silniej wyrażone upośledzenie czytania 
(aleksja) i pisania (agrafia).
Nawet w ciężkich postaciach afazji ruchowej może z czasem nastąpić daleko idąca poprawa.


Afazja czuciowa 
Zasadniczym zaburzeniem w afazji czuciowej jest upośledzenie rozumienia mowy. W postaciach lżejszych chorzy rozumieją sens pytań i zdań dopiero po kilkakrotnym powtórzeniu. W postaciach cięższych chory chwyta sens niektórych słów, ale nie rozumie znaczenia całego zdania; niekiedy może pojąć sens krótkich wypowiedzi. Porozumienie z chorym ułatwia wzmocnienie słów gestem lub mimiką. W postaciach ciężkich rozumienie mowy jest całkowicie zniesione; chorzy słuchają słów języka ojczystego, tak jakby słuchali mowy w obcym, nieznanym im języku. Obok zaburzenia mowy zawsze obserwuje się wyraźne zaburzenia tworzenia słów i zdań. Chorzy zwykle mówią dużo, gadatliwość ich często trudno opanować (logorea). Mowa chorych obfituje w parafazje głoskowe i słowne oraz agramatyzmy. Chorzy czasem łączą zgłoski w dziwaczne, pozbawione sensu neologizmy. Parafatyczne zniekształcenia słów oraz neologizmy niekiedy są najbardziej uderzającą cechą zaburzeń mowy; niezrozumiała mowa chorego robi wrażenie obcego języka (tzw. afazja żargonowa).
Chorzy na ogół nie zdają sobie sprawy z błędów popełnionych podczas mówienia i wykonywania poleceń ; w odróżnieniu od chorych z afazją ruchową nie zdradzają z tego powodu zakłopotania. Często wpadają w rozdrażnienie i robią jeszcze większe błędy, jeśli przez kilkakrotne powtarzanie tego samego polecenia usiłujemy uzyskać właściwą odpowiedź. 
Afazji czuciowej często towarzyszy upośledzenie czytania i pisania. Rozumienie tekstu czytanego jest gorsze niż pojmowanie słów. 
W zespołach afazji czuciowej, nawet ciężkich, nieraz następuje dość szybka, ale niepełna poprawa rozumienia mowy, natomiast zaburzenia w mówieniu utrzymują się zwykle dość długo. Takie zejściowe stany afazji czuciowej mogą łudząco przypominać obrazy zaburzeń ruchowych mowy.


Afazji ruchowej i czuciowej często towarzyszą zaburzenia mowy o charakterze amnestycznym. 
Afazja amnestyczna -chory nie potrafi przypomnieć sobie właściwych słów do określenia przedmiotów i pojęć. Przedmioty określa opisowo (np. pióro - "to do pisania";  radio -"to do słuchania", wystarczy choremu podać pierwszą zgłoskę, aby szybko wypowiedział dane słowo.